Patent ile fikirlerinizi nasıl koruyabilirsiniz?
Patent alarak fikrinizi, sizin izniniz olmadan uygulamak isteyen herkesten koruyabilirsiniz. Ama bu korumanın bazen yanlış anlaşıldığı olur.

Öncelikle patent almak, fikrinizi dünya çapında koruma altına almak değildir. Yalnızca Patent Anlaşmasına tabi olan ülkeler içinde koruma talep edebilirsiniz. Ve yine bir fikrin patentini almak, fikrinizi patent anlaşmasına tabii olan bütün ülkelerde korumak değildir.

Hangi ülkede koruma istiyorsanız o ülkeler için başvuru yaparsınız.
Dünya patenti diye birşey yoktur. Patentler ulusaldır. Eğer birden fazla ülkede patent almak isterseniz, uluslar arası başvuru sistemleri kullanılsa dahi her ülkeye tek tek başvuruda bulunmanız gerekir.
Birden fazla ülkede patent almak isterseniz, patent ofislerinin size verdiği rüçhan yani öncelik hakkını da kullanabilirsiniz: Önce bir ülkede başvurunuzu yaparsınız, bu başvuru sırasında diğer ülkeler için öncelik hakkını talep edersiniz. Bu durumda sizin öncelik hakkınız olan bir ülkede, başka birisi sizin fikrinizi patentleyemez. Tabiki öncelik hakkının iki yıl gibi bir süresi var. Bu süre içerinde öncelik hakkınız olan ülkelerde patnet haklarını almalısınız.
Ayrıca doğrudan Avrupa Patent Ofisine de başvurabilirsiniz.

Nelere patent alabilirsiniz?
Birçok fikrinize patent alabilrsiniz. Yalnız patent alabilmeniz için, fikrinizin buluş kapsamına girmesi gerekir. Buluş kavramını/kapsamını daha iyi anlatmak için aşağıdaki listeleri kullanalım.
Öncelikle aşağıdaki maddeler buluş kapsamına girmezler. Bunlara patent alamazsınız:

Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları
Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar
Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları
Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller
Vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile vücut ile ilgili teşhis usulleri
Fikrinize patent alabilmeniz için, yani fikrinizin buluş olabilmesi için, fikrin şu üç özelliği gerekir:

Yenilik: Buluşunuz yeni olmalıdır.
Buluş basamağı: Buluşunuz bilinen tekniği bir adım öne götürmelidir. Buluşunuzun yaptığı iş, aynı işin daha önceden yapılan haline birşeyler katmalıdır.
Sanayide uygulanabilirlik: Buluşlar, sanayide üretilebilir veya uygulanabilir olmalıdır. Ayrıca, üretim usulleri de patentlenebilmektedir.
Bu maddeler içerisinde, her türlü fikrinize patent alabilirsiniz. Bu sizin en doğal hakkınız.
Ayrıca yeni olmayan bir fikre de patent alabilirsiniz. Fikrin bir başka bir ülkede patenti alınmıştır, ama Türkiye’de ne patenti ne de öncelik hakkı alınmıştır. Bu durumda siz o fikrin patentini alabilirsiniz.
Yalnız bu durumda, yenilik maddesi çiğnendiğinden dolayı koruma süreniz kısalır. İncelemesiz yani 7 yıllık patent alabilirsiniz.

Koruma çeşitleri ve süreleri nelerdir?
Türk Patent Enstitüsü size üç çeşit koruma sunar. Koruma ihtiyacınıza göre patent veya faydalı model seçimi yapabilirsiniz:

İncelemeli Patent:
20 yıllık koruma sağlayan patent türüdür. Patent hakkının çıkabilmesi için, buluşun üç kez incelemeye girmesi ve yukarıdaki üç maddeye uyup uymadığının kontrol edilmesi gerekir.

İncelemesiz Patent:
7 yıllık koruma sağlayan patent türüdür.
Eğer buluş konunuz yenilik maddesini sağlamıyorsa, yani başka bir ülkede patenti alınmışsa, yine patent alabilirsiniz. Yalnız buluş konusu, diğer ülkedeki patent ile birlikte zaten incelemiş olduğu için incelenmez. Ve sadece incelemesiz patent alabilirsiniz.

Faydalı Model:
Türk Patent Enstitüsünün, sanayici ve işletmecileri desteklemek için sağlamış olduğu koruma türüdür. Koruma süresi 10 yıldır ve işlemleri patent alma işlemine göre daha kısadır. Bu koruma çeşidi için yapılacak başvuruların, yukarıda bahsettiğim üç maddeden buluş basamağını içermesi gerekmemektedir.

Patent alma ücretleri nelerdir?
Bir incelemeli patent için yaklaşık 2,000 lira gibi bir para harcamanız gerekir, yalnız Tübitak teşviğiyle patent almak nerdeyse ücretsiz gibidir.
Tübitak teşvikleri birçok kişiye 3,000 liralık teşvik verir. En güzel yanı ise, bu teşvikten yararlanmak için çok uçuk kaçık bir buluşa sahip olmak zorunda değisiniz; bu teşvik birçok kişiye verilen bir teşviktir.
Fakat faydalı model başvuruları Tübitak teşviğinden yararlanamazlar.

Patent alma işlemleri nasıl yürütülür?
Patent alma işlemlerini kendiniz yapabilirsiniz veya bir patent ofisi ile anlaşır, onlara vekalet verirsiniz ve bütün işlemleri onlar yürütür. Patent enstitüsünün işlemlerle ilgili size sunduğu çok güzel bir sistem de var: Dosyalarınızın durumunu internetten takip edebilirsiniz.
Bir sonraki yazıda bu işlemlerin neler olduğundan, hangi belgeleri hazırlamanız gerektiğinden bahsedeceğim.

Patent aldıktan sonra ne yapılacak?
Patent Enstitüsü size patent hakkını verirken, o buluşu 3 sene içinde üretmenizi/uygulamanızı ve enstitüye bildirmenizi istiyor. Buluşunuzu üretmeleri için, başka kişilere patent hakkınızı satabilir ve kiralayabilirsiniz de. Yalnız yine patent enstitüsünün bundan haberi olması gerekiyor.